Wzgórze Wawelskie

Wawel to nie tylko serce Krakowa, to również serce Polski. Dzwon Zygmunta na wieży katedralnej bije w najważniejszych dla historii Polski momentach. Miejsce to jest świadkiem najstarczych czasów państwa polskiego. Tu spoczywają szczątki królów, m.in. Kazimierza Wielkiego, Władysława Jagiełły i św. Królowej Jadwigi.

     Ślady pierwszego zamku i kaplicy przyzamkowej pochodzą jeszcze z XI w. Pozostałości Rotundy Najświętszej Marii Panny oraz kościoła Gereona (najstarsze zachowane części Wawelu) można podziwiać na wystawie "Wawel zaginiony". Prowadzone badania archeologiczne wykazały, że już w IX i X w. Wzgórze Wawelskie było gęsto zabudowane, a przed tysiącem lat stał tutaj silnie ufortyfikowany gród. Z końcem pierwszego tysiąclecia Wawel zaczął odgrywać rolę ośrodka władzy politycznej, świeckiej i kościelnej.
     Wawel obrali sobie za rezydencję pierwsi władcy polscy: Mieszko I i jego syn, oraz pierwszy król Bolesław Chrobry. Król Kaziemierz Odnowiciel (1039-1058) przeniósł stolicę Polski z Gniezna do Krakowa. Złożenie szczątków, męczeńsko zamordowanego i wyniesieonego na ołtarze biskupa krakowskiego Stanisaława, dodało dużego znaczenia katedrze wawelskiej. Stał się on od tego momentu kościołem pielgrzymkowym. Statut ksiecia Bolesława Krzywoustego (1102-1138) wyznaczył Kraków jako siedzibę księcia seniora w czasach rozbicia dzielnicowego. Okres politycznego zamętu i bratobójczych walk o koronę zakończył się zjednoczeniem ziem polskich przez Władysława Łokietka (1306-1333), który zajął kraków i na Wawelu urządził swoją rezydencję. Koronował się on na króla Polski w katedrze wawelskiej za zgodą Stolicy Apostolskiej w 1320r. Od tego moemntu Kraków stał się miejscem koronacji królów aż do połowy XVIII w. Szczątki króla złożono w katedrze wawelskiej, co dało początek nekropolii monarszej.
      W XIV wieku wybudowano katedrę gotycką, zamek, oraz rozbudowano miasteczka wawelskie. Dzieło rozbudowy podjął król Kazimierz Wielki, tworząc z Wawelu rezydencję o europejskim rozmachu. Od 1385 roku, czyli od zawarcia unii polsko-litewskiej stał się Wawel głównym ośrodkiem wielkiej monarchii jagiellońskiej.
      Wiek XVI to czasy ostatnich Jagiellonów, oraz okres wielkiego rozkwitu Wawelu. Gromadzili się tutaj najlepsi artyści włoscy sprowadzani przez króla Zygmunta I Starego. XVI- wieczny Wawel można uznać za jedno z centrów europejskiej kultury humanistycznej. To tutaj spędził ostatnie lata swojego życia Erazm z Rotterdamu.
      XVIII wiek to okres upadku znaczenia Wawelu. Król Zygmunt III przeniósł rezydencję królewską do Warszawy. Od tej pory Wzgórze Wawelskie ożywało tylko w czasie koronacji następnych królów, oraz podczas ich pogrzebów. Katedra w tym czasie urosła do symbolu sanktuarium narodowych dziejów, a miejsce królów na Wawelu zajęli biskupi krakowscy. Podczas "potopu szwedzkeigo" Wawel okupowały wojska szwedzkie w latach 1655-1657. Efektem tego były wielkie zniszczenia wewnątrz zamku. Dawne wspaniałości doby renesansu już nigdy nie z powróciły do pierwotnej postaci. W 1702 r. Szwedzi spalili zamek. Dzieła zniszczenia dopełniły rozbiory Polski. Ostatni król Stanisław August Poniatowski koronował się w Warszawie. 
      W 1795 r. po trzecim rozbiorze Polski Prusacy wykradli insygnia koronacyjne z Wawelu. W czasie rozbiorów Wzgórze Wawelskie przypadło Austrii. Zniszczono tzw. wawelske miasteczko, średniowieczne kościoły, budynki duchowieństwa, zamieniając w ten sposób Wawel na plac ćwiczeń wojskowych. Po Kongrsie Wiedeńskim w 1815 roku powstało Wolne Miasto Kraków. Zaczęto wtedy restaurować budynki na Wawelu. Niestety po Powstaniu Krakowskim w 1846 roku Kraków został wicelony do Austrii a na Wawelu wzniesiono koszary wojskowe. Po wizycie w Krakowie cesarza Franciszka Józefa, decyzją sejmu galicyjskiego z 1897 roku zamek został przekazany na oficjalną cesarską siedzibę. W 1895 roku zainicjowano wielką restaurację katedry.

      W 1890 roku w katedrze złożono prochy Adama Mickiewicza. W 1905 roku wojsko opuściło Wawel i przystąpiono do odrestaurowania zamku.
      W 1918 roku Polska odzyskała niepodległość. Wawel przeszedł pod zarząd państwowy stając się w 1920 roku rezydencją głowy państwa.
     W czasie okupacji niemieckiej zamek stał się siedzibą generalnego gubrenatora Hansa Franka. Wawel został zamknięty dla Polaków. Po II wojnie światowej w 1945 roku okupant opuścił Wawel.

     2 listopada 1946 roku w krypcie św. Leonarda w podziemiach katedry wawelskiej odprawił swoją pierwszą Mszę Świętą Karol Wojtyła - papież Jan Paweł II.

     Wawel został uznany jako pomnik przeszłości narodowej, oraz zniesiono funkcję zamku jako siedziby głowy państwa. Wawel był zawsze i jest nadal streszczeniem narodowej przeszłości, symbolem minionej wielkości i chwały, oraz jedności wszystkich Polaków.